Yayına Giriş: 25.07.2010 17:58:41
Güncelleme: 26.07.2010 10:13:57
Türkiye ve Brezilya uluslararası bir krize dönüşen İran’ın nükleer programı konusunda diplomatik çabalarını sürdürüyor.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nden İran’a ek yaptırım kararı çıkmasının ardından "diplomatik yollar kapandı" yorumlarına rağmen iki ülke sorunun diplomatik yollardan çözümü için çalışmalarını sürdürüyor. Peki bu noktaya nasıl gelindi?
İran’ın nükleer programına ilişkin uluslararası krizde 2009 Ekim’inde Cenevre’de gerçekleşen müzakerelerde bir yol haritası üzerinde anlaşmaya varılmıştı.
"Takas Modeli"
"Takas Modeli" olarak adlandırılan bu plana göre, İran bugüne kadar zenginleştirdiği uranyum stoğunu Fransa ve Rusya’ya gönderecek, bu stok nükleer yakıt çubuklarına dönüştürülmüş olarak İran’a teslim edilecekti.
İran prensipte onayladığı bu plana daha sonra takasın nasıl ve nerede yapılacağını tartışalım deyince kriz daha da derinleşti.
İşte bu noktada Türkiye ve Brezilya devreye girdi ve tıkanma noktasına gelen müzakereleri başlatmak ve takas modelini hayata geçirmek için yoğun ve etkili bir diplomasi yürütmeye başladı.
Batılı kaynakların bir kısmı bu çabaları küçümseyerek, İran’ın ek yaptırım çıkmaması için oyalama politikası yürüttüğünü düşünse de iki ülke yetkilileri bir dizi ikili görüşme gerçekleştirildi.
17 Mayıs’ta Takas Anlaşması İmzalandı
Ve Mayıs ayı ortasında (17 Mayıs) İran’da Uranyum Takası Anlaşması imzalandı. Anlaşma gereğince İran Viyana Grubu’na bir mektup gönderdi ve yapacaklarını sıraladı. Ancak Viyana Grubu anlaşma maddelerini olumlu olmakla birlikte yetersiz bulduğunu açıkladı.
BM’de Ek Yaptırım Kararı Çıktı
Bu açıklamadan bir kaç saat sonra ise BM Güvenlik Konseyi’nden İran’a ek yaptırım kararı çıktı.
Türkiye ve Brezilya’nın "Hayır" oyuna karşı 12 "Evet"le kabul edilen yaptırım kararından sonra Brezilya ve Türkiye’nin yürüttüğü diplomasi trafiğinin durmasını bekleyenler oldu.
"Uranyum Takası" Yeniden Gündem
Keza Avrupa Birliği de İran’a yönelik daha sert yaptırım istemişti. Ancak, Türkiye ve Brezilya yaptırım kararından sonra da barışçıl çözüm için çabalarını sürdürdü. Ve bu ay başında "Uranyum Takası" yeniden gündemin ilk sıralarına taşındı.
İlgili Haberler